Het gebouw

Op 21 januari 1780 wordt voor f1000,- het pand Korte Begijnestraat 16 door de Bos aangekocht. Een vertrek dient als Boskamer, de rest van het pand wordt verhuurd.
In 1870 raakt men in conflict met buurman Hartman op nr. 14, die tegen de gemeenschappelijke binnenmuur een bakkersoven bouwt, waardoor de gemoederen in evenredige mate verhit raken met de temperatuur in het bosgebouw.
Het probleem wordt opgelost door de aankoop van het pand nr. 14 van Hartman voor f 3300,-. Het pand wordt afgebroken en volgens een ontwerp van architect A. van der Steur jr. opgebouwd tot het pand zoals het op dit moment nog bestaat.

1908

2004

In 1871 is het gebouw klaar. Naar het oude bosgebouw op nr. 16 komt een open verbinding. Het nieuwe pand, met een voorportaal en loket, een "dienkamer" (voorkamer) en een "boskamer" (achterkamer) met brandvrije kluis en toilet, huisvest de "Vrijwillige Liefdebeurs"; het oude pand nr. 16 wordt conciërgewoning.

Het is opmerkelijk dat sinds 1780 "De Bos" nog steeds op hetzelfde adres is gevestigd. Het karakter van de Begijnestraat en omgeving is in de loop der tijd wel veranderd; was de status in vroeger jaren "deftig", tegenwoordig kan men dit rustig als "warm" aanduiden.

In het portaal hangt een houten lijst met daarin de relevante resultaten uit het laatste jaarverslag. Op deze wijze voldeed men aan de door de stadsregering opgelegde publicatieplicht. De huidige toezichthoudende Verzekeringskamer kent andere publicatiewijzen, maar ook deze vorm wordt door De Onderlinge van 1719 nog in ere gehouden.

De inrichting

Typerend is dat de inrichting van nr. 14 sinds 1870 in essentie ongewijzigd is gebleven en nog steeds de sfeer van de vorige eeuw ademt.

In het gebouw is een aantal karakteristieke elementen aanwezig. Zo treft men na binnenkomst direct rechts "het loket" aan. Van oudsher brachten hier de leden van de Bos hun Stuiver in de week, die werd bijgeschreven in hun "bosboekje".

Dit bosboekje was de voorloper van de tegenwoordige polis en gaf recht op een uitkering "als er een lijk werd binnengedragen". Deze vakterm diende overigens niet letterlijk te worden opgevat!

Sinds de tijd van polissen en giraal betalingsverkeer is het gebruik van het loket in ongebruik geraakt, maar sommige oudere Haarlemmers zullen zich het wekelijkse betalingsritueel nog zeker herinneren.

In de "dienkamer " vallen onmiddellijk de drie grote wandborden op, waarop sinds de oprichting van de Bos de opvolgende bestuurderen worden vermeld. Onder deze borden hangt een afbeelding van de familiewapens van de bestuurders ten tijde van het 200-jarig bestaan van de Bos in 1919. (Gefluisterd wordt, dat enkele bestuurders eerst sinds deze ter gelegenheid van het jubileum gemaakte prent een familiewapen bezaten).

Ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van de Bos op 19 februari 1844, lieten de bestuurders naar de stijl van die tijd een gedenkschilderij (boven de "schouw" in de dienkamer) en een gedenkdicht (boskamer) vervaardigen. Op de muur naast het gedenkschilderij hangt ingelijst het oudst bewaarde document d.d. 23 november 1739.

In de boskamer bevindt zich na binnenkomst in de linkerhoek een brandvrije kluis met daarin een verrijdbare kist die met drie verschillende sleutels moet worden geopend.

Conform een bestuursbesluit d.d. 20 augustus 1838 werd een bord vervaardigd waarop met schuifjes de "broeders met de plicht te dienen" kunnen worden vermeld. Dit bord in de boskamer wordt nog steeds bijgehouden en gebruikt.

Evenals een bord waarop de datum en het weeknummer van een zitting worden bijgehouden, en een bord waarop het aantal uitbetalingen sinds begin van het lopende jaar staan vermeld.

In de boskamer staan naast de grote vergadertafel nog twee speeltafels waaraan na iedere zitting door de bestuurders fanatiek skat wordt gespeeld. Bij bijzondere festiviteiten worden vanouds "feestrijmen" gemaakt. Als voorbeeld dient het ingelijste menu-rijm in de boskamer. Tijdens de zittingen van het Bosbestuur worden nog een aantal oude gebruiken in ere gehouden.

Zo is er een "lootjespot", ter bepaling van de volgorde bij de rondvraag en een pot waarin boetes worden gestort; de "pot van Joekes" een sigarenblikje van de in 1913 overleden bosbroeder Joekes.

Epiloog

Hoewel het gebouw, noch de inrichting een grote antiquarische waarde hebben, is het zeker een bijzonderheid dat zoveel in het gebouw al zolang in dezelfde traditie voortbestaat en ongewijzigd dagelijks in gebruik is.

Voor geïnteresseerden is een folder beschikbaar met algemene informatie over de verzekeringen die bij de Bos kunnen worden gesloten. Belt u ons daarover gerust; of vereert u ons met een bezoek tijdens onze kantooruren op vrijdagavond tussen 19.00 en 22.00 uur.